skip to Main Content
Sulawesi – Kompletny Przewodnik. Trasa, Ceny, Transport, Noclegi

Sulawesi – kompletny przewodnik. Trasa, ceny, transport, noclegi

print

Na Sulawesi spędziliśmy miesiąc. To mało czy dużo? Zależy jak na to spojrzeć. Sulawesi jest ogromne i przez miesiąc przejechaliśmy wyspę z południa na północ. Dawno nie doświadczyliśmy w jednym miejscu takiej różnorodności. Rajskie plaże, wulkany, nieprzebyta dżungla, zwierzęta, fascynujący podwodny świat, malownicze jeziora, bogactwo kulturowe i językowe… Sporo zobaczyliśmy, ale też z mnóstwa miejsc musieliśmy zrezygnować. Co zobaczyć? Jak się poruszać? Gdzie spać? Odpowiedzi na te i inne pytania poniżej.

Sulawesi. Podstawowe informacje

Sulawesi to indonezyjska wyspa znana również jako Celebes. Bliżej stąd na Filipiny i na Borneo niż na Bali czy Jawę. To ogromna wyspa z powierzchnią ponad 170 000 km² jest . Sulawesi to inny wymiar podróżowania nie tylko ze względu na odległości (Sulawesi jest 11-tą największą wyspą świata), ale również ze względu na ukształtowanie terenu. Jeśli spojrzysz na mapę zobaczysz, że wyspa przypomina kształtem ośmiornicę. Co gorsze, teren jest górzysty i gęsto porośnięty dżunglą. Przejechanie 200 km może zająć nawet 8 godzin. Nie piszę tych słów, żeby cię zniechęcić. Chcę tylko podkreślić, że Sulawesi jest jednym z tych miejsc, gdzie warto uzbroić się w cierpliwość i dobrze zaplanować cały pobyt. My tego nie zrobiliśmy. Jak zwykle wygrał spontan i choć na ogół takie podróżowanie bardzo nam pasuje, w tym przypadku odpowiednio planując uniknęlibyśmy kilku błędów. Dlatego też powstał ten przewodnik… Nie popełnij naszych błędów. 

Sulawesi

Sulawesi jest piękne

Jak dostać się na Sulawesi?

Najłatwiej na Sulawesi oczywiście przylecieć, choć można i przypłynąć, na przykład jednym z licznych promów należących do narodowego przewoźnika Pelni. Oczywiście konieczna jest indonezyjska wiza, w tym momencie wygodnie uzyskamy ją na lotnisku (za darmo i na 30 dni).

Z północy na południe wyspa przecięta jest „autostradą” tzw. „Trans-Sulawesi Highway”. Niech jednak nikogo nie zmyli jej nazwa. To żadna autostrada, tylko w większości kręta  i pełna dziur jednopasmówka. Łączy ona dwa najważniejsze miasta wyspy – leżące na południu Makassar i znajdujące się na północy Manado. Szkopuł tkwi w tym, że przejechanie Sulawesi z północy na południe to nie lada wyczyn, nie do zrobienia w mniej niż 3 dni. Dlatego warto dobrze zaplanować swój pobyt i ewentualnie zarezerwować zawczasu odpowiedni bilet lotniczy. 

Nasza trasa

W sumie na Sulawesi spędziliśmy ponad miesiąc. Zaczęliśmy w Makassar, dokąd przylecieliśmy z Dżakarty i powoli przemieszczaliśmy się na północ. Przejechaliśmy całe Sulawesi, poruszając się wyłącznie autobusami, autostopem i publicznymi łodziami. Nasza trasa wyglądała następująco:

Co zobaczyć na Sulawesi?

SulawesiBunaken. Morski raj dla nurków
Maleńka wyspa na północ od Manado jest miejscem wyjątkowym. Otoczona piękną rafą koralową, oferuje wszystko o czym może zamarzyć amator podwodnego życia. Jeśli nie nurkujesz, załóż maskę i płetwy i pływaj z żółwiami i setkami ryb. Dodaj do tego hotele przy plaży z pełnym wyżywieniem (palce lizać!)…
 SulawesiTomohon. Luksus, wulkany, siarka i chłód
Leżący rzut beretem od Manado Tomohon jest świetnym miejscem na odpoczynek od upałów i… plaży. Co robić w Manado? Najlepiej wynająć skuter i objechać okolicę – siarkowe jezioro, krater wulkanu, fascynujący cmentarz, zjeść świeżo złowione ryby… Można też wdrapać się na wulkan i odwiedzić lokalny targ (dla odważnych!).
 SulawesiWyspy Togian. Z wizytą w raju
Dla niektórych wizyta na Togianach jest kwintesencją pobytu w Indonezji. Maleńki archipelag ma rzeczywiście w sobie coś z raju. Zero łączności komórkowej, turkusowe morze i białe plaże. Można tu nurkować, snorklować albo po prostu bujać się w hamaku z książką w ręce. Czego chcieć więcej? 
Sulawesi Tana Toraja na własną rękę. Nie tylko rytuały pogrzebowe

Prawdziwy magnes przyciągający turystów z całego świata. Fascynujące rytuały pogrzebowe i „kosmiczne” domy stały się symbolem całej wyspy. Podpowiadamy co i jak zobaczyć w Tana Toraja na własną rękę. 

 SulawesiTentena i Sengkang czyli w indonezyjskim domu. Dwa jeziora, couchsurfing, kakao i wodospad

Jeśli tak jak my lubisz czasami zejść z utartego szlaku, koniecznie odwiedź dwa ciekawe miejsca: Tentenę i Sengkang. Przepłyń się po jeziorze, zobacz jak wygląda życie na wodzie, wdrap się do wodospadu i spróbuj świeżego kakao. Koniecznie! 

 SulawesiPrawdziwe wakacje w Bara Beach

Przylatując albo przypływając na Sulawesi raczej nie unikniesz krótkiego w Makassar. Czym prędzej uciekaj jednak z tego mało ciekawego miasta. Dokąd? Najlepiej do Biry, a konkretnie leżącej rzut Bara Beach. Kilometry drobnego piasku i turkusowa woda, świetne hotele, a to wszystko niecałe trzy godziny drogi z Makassar. 

Co jeszcze? Dorzuciłabym jeszcze Rezerwat Tangkoko, leżący rzut beretem od Tomohon (pełna nazwa brzmi Tangkoko-Batuangas Dua Saudara Nature Reserve) i fascynujący park narodowy Lore Lindu, szczególnie dla poszukiwaczy czegoś wyjątkowego i nieoklepanego.

Jak się poruszać po Sulawesi i za ile?

Wspomniałam, że warto zaplanować swój pobyt na Sulawesi a spowodowane jest to przede wszystkim nędzną infrastrukturą transportową. Po pierwsze drogi są w naprawdę kiepskim stanie. Po drugie, porządne autobusy obsługują tylko kilka tras (przede wszystkim Makassar – Tana Toraja, Makassar – Bira), a do pozostałych miejsc można dostać się tylko kijangami (czyli trochę większymi osobówkami) albo bemo (minibusami kursującymi na krótszych trasach). Kolejny minus to ceny. Na Sulawesi można zapomnieć o normalnych dworach autobusowych z kasami i oficjalnymi cenami biletów. Wszystko jest elastyczne, czyli jako biały turysta będziesz musiał ostro walczyć o cenę biletu. Nie ukrywam, że trochę nas to męczyło…

Dlatego też jeśli ogranicza cię budżet, przeznacz sporo czasu tylko na przemieszczanie się z punktu A do punktu B. Jeśli masz ograniczony czas, a nie budżet, dobrą alternatywą mogą okazać się loty. Można w ten sposób zaoszczędzić sporo czasu i bólu pośladków (czy pleców). Patrząc obiektywnie, loty wewnętrzne nie są drogie. Oczywiście przelot będzie bardziej kosztowny niż autobus, ale na niektórych trasach komfort będzie nieporównywalnie większy. Decyzja należy do ciebie. Nasz budżet niestety nie pozwalał nam na loty, więc czasami nie było innej opcji jak się przemęczyć. 

Jeśli zdecydujesz się na loty, nie zdziw się jeśli twoja płatność zostanie odrzucona na stronie przewoźnika. Krajowi przewoźnicy tacy jak chociażby najtańszy Lion Air nie umożliwiają na swojej stronie płatności kartami wydanymi poza Indonezją. Pozostaje obejść tą przeszkodę i kupować bilety u pośredników. Korzystaliśmy z trzech różnych agencji (nusatrip, tiket, traveloka), choć i u nich pojawiały się problemy z płatnościami. Cierpliwość jest jedynym rozwiązaniem… Najkorzystniej cenowo wychodziły nam bilety w tiket, czasami nawet taniej niż bezpośrednio na stronie przewoźnika. 

Sulawesi

Na łodzi bynajmniej nie podróżuje się komfortowo ;D

Przykładowe ceny transportu

Autobusy/kijangi/bemo:

Makassar – Bira (klimatyzowany autobus) 80 000 IDR/os. Po bardzo ostrych negocjacjach udało nam się zejść do 80000. Początkowa stawka 100000 IDR.

Sengkang – Lawowei (bemo) 35 000 IDR/os.

Lawowei – Rantepao (kijang) 60 000 IDR/os.

Rantepao – Tentena (klimatyzowany autobus) 170 000 IDR/os.

Tentena – Ampana (stary 7-osobowy samochód z kierowcą) 1 000 000 IDR do podziału między nas i pięcioro innych turystów

Ampana – Bomba, Island Retreat (speedboat) 130 000 IDR/os.

Bilety lotnicze:

Manado – Makassar ok. 600 000 IDR/os.

Gorontalo – Manado ok. 300 000 IDR/os.

Sulawesi

Komu muszelkę?

Komunikacja miejska

Transport miejski składa się z pete-pete lub bemo, czyli minibusów kursujących po stałych trasach. Zawsze warto podpytać się w hotelu o interesujące nas miejsca, a przede wszystkim ceny. W Makassar na przykład przejazd pete-pete kosztował tylko 5000 IDR/osoba. Zawsze dopytujemy się o cenę zanim wsiądziemy do pojazdu!

Doskonałym rozwiązaniem, szczególnie jeśli podróżuje się solo jest ojek, czyli motocyklowa taksówka. Podobnie jak w Tajlandii, tak i w Indonezji najszybciej i najtaniej podróżuje się właśnie ojekiem.

Inna sprawa to uber, grab i gojek, czyli taksówki online. Po prostu rewelacja w Indonezji! Z promocyjnymi kodami wielokrotnie jechaliśmy za darmo. Oczywiście i tutaj jest kruczek. Trzeba mieć indonezyjską kartę SIM, ponieważ kierowcy notorycznie dzwonią albo piszą, żeby potwierdzić adres. Z kartą SIM łatwiej się zarejestrować i otrzymywać kody promocyjne, dzięki którym wielokrotnie jechaliśmy za darmo. Problematyczne jest natomiast wyjechanie z lotniska uberem, grabem albo gojekiem. Taksówkarze skutecznie ich bojkotują. Rozwiązanie? Wyjście poza teren lotniska. Z wjechaniem całe szczęście nie ma problemu. 

Klimat, czyli kiedy jechać?

Sulawesi charakteryzuje się klimatem tropikalnym. Przez wyspę przebiega równik, co powoduje, że deszczu się raczej nie uniknie. Jednak, żeby było go jak najmniej, warto tak zaplanować tak podróż, aby wstrzelić się w okres między czerwcem i październikiem. Nasz okres wakacyjny (lipiec i sierpień) to najlepszy moment, żeby zobaczyć ceremonie pogrzebowe w Tana Toraja. My byliśmy na przełomie lipca i sierpnia właśnie. Jak dla nas – doskonały okres. Nigdzie nie było szalonych tłumów turystów. Na Bunakenie można było liczyć na spore zniżki (niski sezon i pustki).

Sulawesi

Sulawesi jest piękne… Na zdjęciu okolice Bara Beach (i Victor 😀 )

Gdzie spać i za ile?

Generalnie nie ma z nimi problemu, choć w miejscach mniej turystycznych standard może pozostawiać wiele do życzenia. W takiej sytuacji (i w każdej innej) gorąco polecamy couchsurfing.

Gdzie spaliśmy i za ile:

Makassar

Legenda Beril Hostel 200 000 IDR za czyściutką dwójkę z klimą, gorącą wodą, tv i skromnym śniadaniem. Minusem są pracownicy agencji, którzy spędzają całe dnie w okolicach recepcji, czatując na turystów i męcząc propozycjami zorganizowanych wycieczek.

Bira

Bara Beach Bungalows 800 000 IDR za prywatny bungalow przy plaży (klima, gorąca woda, tv, obfite śniadanie). Rewelacja!

Sulawesi

Widoki z hotelowej restauracji

Rantepao (Tana Toraja)

Pias Poppies Hotel 198 000 IDR za czystą dwójkę z łazienką z gorącą wodą. Dość bezosobowy hotel, ale fajnie położony i z przyjemną częścią wspólną. Dobry stosunek jakość/cena. Polecamy.

Ampana

Oasis Hotel 160 000 IDR za dwójkę z wiatrakiem i pozostawiająca wiele do życzenia łazienką. Jedyny plus – rzut beretem od przystani, skąd ruszają łodzie na Togiany.

Togiany

Island Retreat. Ceny zaczynają się od 25 USD za osobę. W cenę wliczony jest nocleg w przestronnym drewnianym bungalow prosto na plaży i pełne wyżywienie. Bardzo polecamy!

Sulawesi

Black Marlin. Ceny zaczynają się od 250 000 IDR za osobę. W cenę wliczony jest nocleg i pełne wyżywienie. Doskonałe miejsce dla aktywnych. Polecamy!

Sulawesi

Manado

Hostal Istanaku 225 000 IDR za małą dwójkę z klimą, tv, gorącą wodą i obfitym śniadaniem. Bardzo dobry standard. Spaliśmy tu dwukrotnie, zatem polecamy!

Tomohon

Mountain View Tomohon od 400 000 IDR za drewniany bungalow z tv, łazienką i obfitym śniadaniem. Taniej jeśli zatrzymasz się w hostalu. Świetne miejsce, na obrzeżach Tomohon, otoczone zielenią. Polecamy!

Highland Resort & Nature Tours od 340 000 IDR za drewniany bungalow z TV, łazienką i przyzwoitym śniadaniem. Łatwo o upgrade pokoju (spaliśmy w pięknej kolonialnej willi), a wtedy zwykły pobyt zamienia się w luksusową rozpustę… Położony obok Mountain View. Przesympatyczna obsługa. Polecamy!

Bunaken

Bunaken Sea Garden Dive Resort od 24 EURO za osobę w dwuosobowym bungalow z łazienką i pełnym wyżywieniem. Miejsce z duszą i wspaniała kucharka. Polecamy!

Sulawesi

Co wrzucić na ząb?

Na Togianach i Bunakenie problem wyżywienia odpada. Wraz z ceną za nocleg otrzymujemy pełen pakiet – trzy obfite posiłki, czasami drobne przekąski w tak zwanym międzyczasie, herbatę, kawę, czasami owoce. W pozostałych miejscach trzeba sobie jednak radzić. Indonezja nie jest (dla mnie osobiście…) rajem kulinarnym, szczególnie jeśli stołujemy się tylko na mieście. Zupełnie inaczej wygląda sprawa jeśli mamy odrobinę szczęścia i trafimy do indonezyjskiego domu. Sytuację taką traktować należy w kategorii wyjątku i farta, zatem co, gdzie i za ile można zjeść w Indonezji?

Gdzie jeść?

W naszym przypadku sprawa jest prosta – stołujemy się w lokalnych jadłodajniach, jedząc to, co jedzą mieszkańcy. Znacząco odciąża to nasz budżet, pozwala też poznać choć trochę lokalną kuchnię. Naszym przyjacielem w całej Indonezji stał się warung, czyli mała lokalna restauracja.

Co?

Daniem narodowym dostępnym wszędzie jest nasi goreng, czyli smażony ryż. To bezpieczny pewnik – dostaniesz go wszędzie i prawie zawsze będzie to danie świeżo przygotowane. Nasi goreng to nic innego jak przesmażony ryż z dodatkami. Gdzie szukać nasi goreng? Najlepiej w warungach. Alternatywą jest mie goreng. Mie – makaron. Goreng – smażony. Voila! Właśnie opanowałeś podstawy bahasa indonesia 😀 Byłabym jednak ostrożna zamawiając mie goreng, ponieważ dla niektórych to przesmażona na starym oleju chińska zupka. Nasi goreng jest bezpieczniejszy…

Sulawesi

No chyba, że traficie na taki mie goreng. Domowej roboty noodle z domowej roboty sosem na bazie świeżo uprażonych fistaszków. Palce lizać! Gdzie? W Rantepao.

Moim faworytem jest nasi campur, czyli mieszany ryż. To jazda bez trzymanki, bo nigdy nie wiesz na co trafisz. Najczęściej będzie to przegląd tego co kucharka ma akurat na ogniu (nie w lodówce, bo lodówki są tu towarem deficytowym). Jak dla mnie, bomba. Za każdym razem dostawałam same pyszności. Ryż z dodatkiem tofu, duszonej zieleniny, smażonego jajka, pikantnych warzyw.

Sulawesi

Nasi campur w pełnej krasie

Wspomniałam o warungach, czyli ulicznych, lokalnych jadłodajniach. Jeśli trafisz tam powiedzmy przed 14, warto dopytać się o bufet. Każdy przyzwoity warung będzie miał wystawione kilka dań, które serwuje się z ryżem. Czasami można obsłużyć się samemu, czasami potrawy podaje nam właściciel. Ceny są mocno umowne – czyli im miejsce mnie turystyczne, tym będzie taniej. Dlatego warto najpierw ustalić za ile będziemy jeść… Najpyszniej i najtaniej udało mi się zjeść w maleńkim warungu przy drodze z Gorontalo do Manado. Ogromny talerz ryżu, duszonej zieleniny z czosnkiem i tempeh w sosie chilli kosztował zaledwie 12 000 IDR.

Na północy koniecznie trzeba spróbować ikan bakar, czyli grillowaną rybę z ryżem i dodatkiem ostrego sambal. Palce lizać!

Indonezja jest krajem muzułmańskim, więc nie jest łatwo o dostęp do alkoholu. Na Sulawesi bez większego problemu można kupić piwo w dużych miastach i miejscach turystycznych. Narodowym piwem jest Bintang. Bardzo tania jest  kawa (kopi) i herbata (teh). Pyszna jest teh tarik, czyli słodka herbata na mleku z przyprawami korzennymi.

Sulawesi

Luch w Island Retreat na Togianach.

Za ile?

Nasi goreng i mie goreng od 10 000 IDR

Nasi campur od 10 000 IDR

Ikan bakar od 20 000 IDR

Bufet w warungu od 12 000 IDR

Pisang goreng od 5 000 IDR

Duża butelka Bintanga – 50 000 – 60 000 IDR na Togianach i Bunakenie, 30 000 – 40 000 w pozostałych miejscach

 Bądźmy w kontakcie!

  • Obserwuj nas na Facebooku: Kasia & Víctor przez świat
  • Zajrzyj na naszego Instagrama. Na stories możesz zobaczyć gdzie jesteśmy i co porabiamy.
  • Zapisz się do naszego newslettera. Raz w miesiącu otrzymasz od nas maila z radami i aktualnościami blogowymi.

Jeśli lubisz to, co robimy i spodobał ci się ten post, puść go dalej w świat – naciśnij kolorowy przycisk poniżej i udostępnij (będziemy ogromnie wdzięczni). Wesprzyj nas komentarzem, lajkiem. To wiele dla nas znaczy. Dziękujemy!

The following two tabs change content below.

Kasia

Z zamiłowania kucharka (chyba jeszcze bardziej chlebowa „piekarka”) i miłośniczka wszelkiej maści kotów i psów. Z zawodu iberystka i socjolog. Do niedawna pracownik korporacji z akademickim zacięciem. Graficzne i plastyczne antytalencie, które całkiem łatwo przyswaja języki obce i nawiązuje kontakty z innymi osobnikami. Otwarta, gadatliwa, a czasem nadaktywna. Szybko wpada w zły humor, kiedy jest głodna 😉
This Post Has 2 Comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Back To Top